Paula Cordeiro en Françoise Urban

Monument à Everaerd t’ Serclaes: restauration ou copie? Un choix difficile

 

Paula Cordeiro et Françoise Urban 

 

Le monument à Everard t’Serclaes est une des œuvres majeures de l’artiste Julien Dillens (1849-1904). Il est installé à côté du monument à Charles Buls, dans la galerie aménagée sous la Maison de l’Etoile, au coin de la rue Charles Buls et de la Grand-Place. L'état de conservation du monument était devenu très critique. Divers types de dégradations dont la corrosion du laiton et surtout une usure de surface très sévère due au contact répété des visiteurs devaient être prises en charge. La Ville de Bruxelles, consciente de la valeur patrimoniale du monument et de son état de conservation, a pris la décision d’entamer une série d’études préalables à la conservation de l’œuvre originale. Suite aux premières études, de nombreuses réunions avec des débats difficiles sur l'avenir de l'œuvre ont été tenues, sans qu'aucune décision ne puisse être prise sur la meilleure option d'intervention. Le monument a finalement été démonté en 2011 pour le mettre momentanément à l'abri et réaliser des études complémentaires qui permettraient de définir les différentes options de restauration et leur tenue dans le temps. Un avis de principe a été demandé à la Commission Royale des Monuments et Sites en 2013. En analysant toutes les perspectives de sauvegarde et en tenant compte de l’état de conservation du monument, il a été décidé de restaurer et de déplacer le monument existant, de restaurer également la maquette originale en plâtre et de remplacer le monument par une copie. Le déplacement du monument original à l’intérieur de l’Hôtel de Ville de Bruxelles a été accompagné d’un projet muséologique visant à rendre le monument accessible au public et à le présenter à côté de la maquette en plâtre. Ce dossier qui a fait ses premiers pas en 1990 a finalement abouti, après une longue période d’incertitudes et de réflexions, à l’inauguration du nouveau monument en octobre 2016.

 

Het monument voor Everaerd t’ Serclaes: restauratie of kopie? Een moeilijke keuze

 

Paula Cordeiro en Françoise Urban 

 

Het monument voor Everaerd t’ Serclaes is één van de hoofdwerken van de kunstenaar Juliaan Dillens (1849-1904). Het staat opgesteld naast het monument voor Karel Buls, in een galerij naast het Maison de l’Etoile, op de hoek van de Karel Bulsstraat en de Grote Markt. De bewaringtoestand van dit monument was heel kritiek geworden. Verschillende degradatiepatronen waaronder de corrosie van het messing en vooral een zware slijtage van het oppervlak, te wijten aan het herhaalde contact van de bezoekers, moesten behandeld worden. De Stad Brussel, die zich zeer bewust is van de erfgoedwaarde van het monument en van zijn bewaringstoestand, nam het besluit om een reeks vooronderzoeken te laten uitvoeren met het oog op de restauratie van het originele werk. Na de eerste onderzoeken werden talrijke vergaderingen met moeilijke discussies gewijd aan de toekomst van dit monument, maar er werd geen beslissing genomen over de beste behandelingsoptie. Tenslotte werd het monument in 2011gedemonteerd om het voorlopig in veiligheid te brengen en ondertussen bijkomende onderzoeken te laten uitvoeren om de verschillende mogelijke restauratieopties en hun duurzaamheid te bepalen. Een principeadvies werd in 2013 gevraagd aan de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen. Na onderzoek van de verschillende mogelijkheden tot behoud en rekening houdend met de bewaringstoestand van het monument, werd besloten om het bestaande monument te restaureren en te verplaatsen, om eveneens de originele gipsen maquette te restaureren en om het monument te vervangen door een kopie. Het verplaatsen van het origineel monument naar het interieur van het stadhuis ging gepaard met een museologisch project dat het monument toegankelijk maakte voor de bezoeker. De gipsen maquette werd ernaast tentoongesteld.  Dit dossier, dat werd aangevat in 1990 werd zo, na een lange periode van onzekerheid en na rijp beraad,  uiteindelijk  gefinaliseerd door de onthulling van het nieuwe monument in oktober 2016.